Marek Pogorzelec

Mikołajek – roślina na piaszczyste nieużytki

Rodzaj mikołajek, należący do rodziny selerowatych, obejmuje 249 gatunków, głównie bylin. Do flory Polski zalicza się 3 gatunki. Najbardziej znany pszczelarzom jest mikołajek płaskolistny (Eryngium planum L.). Występuje on niezbyt często na słonecznych wzgórzach, ugorach i przydrożach. Jest dobrze dostosowany do stanowisk suchych i piaszczystych. W okresie wiosennym kłącza tej rośliny są oferowane w sieciach handlowych, gdyż roślina ta ma walory ozdobne. Sinozielona, górą rozgałęziona łodyga osiąga 30-100 cm wysokości. Liście są grube, górne są kolczasto piłkowane, a kwiatostany wyrastają na szczytach rozgałęzień w postaci jajowatych główek. Używane są do suchych bukietów. Mikołajek ma głęboki i rozgałęziony system korzeniowy. Nasiona najlepiej wysiać jesienią lub wczesną wiosną do gleby pozbawionej zadarnienia. Mikołajek zakwita w połowie lipca i kwitnie do końca sierpnia. Pszczoły zwykle chętnie oblatują jego kwiaty, ale w niektórych latach bywają kapryśne. Przy deszczowej pogodzie z kwiatów mikołajka płaskolistnego wypłukiwany jest nektar, podobnie jak w przypadku selerowatych. Wydajność miodowa może sięgać 700 kg/ha.

Gatunkiem podobnym i równie rzadko spotykanym jest mikołajek polny (Eryngium campreste L.) rosnący w południowej części niżu, miejscami na murawach kserotermicznych w innych częściach Polski. Różni się od mikołajka płaskolistnego kształtem liści i bardziej kulistym kwiatostanem.

Mikołajek nadmorski (Eryngium martimirum L.) rośnie na wydmach nadmorskich, głównie nad Zatoką Gdańską oraz na odcinku wybrzeża pomiędzy Ustka a Mielnem. Na stanowiskach naturalnych objęty jest całkowitą ochroną. Mikołajek nadmorski jest rośliną światłolubną, dobrze dostosowaną do znoszenia suszy i wiatru. Rozrasta się poprzez rozłogi, w odróżnieniu od mikołajka płaskolistnego i mikołajka polnego. Ze względu na walory ozdobne bywa uprawiany w ogrodach.

 
 ---
 
© Miesięcznik PSZCZELARSTWO, Pszczelnicze Towarzystwo Naukowe, 2004-2016