Nowopsków

Jerzy Gnerowicz

Okolice Ługańska mają dla Ukrainy znaczenie szczególne. W wieku XVII to właśnie tu powstała republika kozacka, namiastka wolnego państwa. W jego heraldyce znajdziemy motywy związane z pszczelarstwem.

W obwodzie ługańskim jest powiat nowopskowski, wydzielony z północnej części województwa utworzonego w 1938 roku ze stolicą w Ługańsku. Administracyjnym centrum tego rejonu ustanowiono miasto Nowopsków, które jeszcze stosunkowo niedawno miało statut jednostki osadniczej, bo prawa grodzkie otrzymało dopiero w 1957 roku.

Ślady najdawniejszego osadnictwa w obwodzie ługańskim prowadzą do starożytności lub wczesnego średniowiecza, o czym zaświadczają znajdujące się tu kurhany. Już od początku XIII wieku ludy zamieszkujące tutejsze stepy znalazły się pod panowaniem Tatarów. Pierwsza historyczna wzmianka na temat wsi, która z czasem da początek miastu Nowopsków, pochodzi z 1503 roku. Mniej więcej od XVII wieku na tutejszych stepach zaczęli się osiedlać zbiegli chłopi pańszczyźniani (również z Polski i Rosji), co ostatecznie doprowadziło do powstania tzw. republiki kozackiej, terytorium, kraju, w którym mieszkańcy mogli czuć się ludźmi wolnymi, choć zarządzanym według własnych praw. Proces ten zapoczątkował powstawanie osiedli, m.in. Zakamianki, tj. osady za rzeką Kamianką (укр. Кам'янка), która dała początek dzisiejszemu miastu Nowopsków. Nie miejsce to, rzecz jasna, by wdawać się w zawiłą historię Kozaków, na użytek tego tekstu ograniczymy się jedynie do stwierdzenia, że chronili południowe rubieże Rzeczypospolitej oraz Rosji przed ekspansją muzułmańskich koczowników oraz tureckich sułtanów. Służyli królom i carom, jednak starali się zachować niezależność, więc czasem występowali także przeciw swoim opiekunom (powstanie Chmielnickiego). W 1767 roku, od czasu ogłoszenia dekretu (tzw. nakazu) cesarzowej Katarzyny II, przywileje Kozaczyzny zostały ograniczane. Rozpoczął się proces stopniowego zniewalania Kozaków, w zdecydowanej większości chłopów.  

W XIX wieku Nowopskowszczyzna była już dobrze prosperującym rejonem rolniczym z rozwiniętym rzemiosłem, jednak z czasem wielu bezrolnych chłopów zostało zmuszonych do poszukiwania pracy w kopalniach i fabrykach Donbasu. W latach 20. ub.w. pojawiły się pierwsze skolektywizowane gospodarstwa rolne, ale przymusowa kolektywizacja spowodowała masowy opór chłopów, co z kolei spotkało się z represjami ze strony władz Związku Radzieckiego. I tutaj, w powiecie nowopskowskim, jak na pozostałym obszarze Ukrainy, doświadczono horroru ludobójstwa, tj. wymuszonego głodu: tylko w tym rejonie zmarło ponad 100 osób.

 Symbole heraldyczne przyznane rejonowi nowopskowskiemu po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości zostały zatwierdzone uchwałą rady powiatu z 22 czerwca 2001 roku i odtąd są oficjalnym symbolem Nowopskowa.  

Godłem jest francuska tarcza heraldyczna, umieszczona na tle pól w kolorach żółtym i niebieskim, których granicę zaznaczono czarną linią falistą, symbolizującą rzekę Białą (Ajdar), najważniejszą w powiecie. W górnej części żółtego pola umieszczono szablę w pozycji poziomej, ostrze klingi skierowane jest ku górze, uchwyt znajduje się po stronie prawej (patrząc od strony widza) – to broń sieczna Kozaków, będąca symbolem ich walki o wolność. W niebieskiej części tarczy, u dołu, umieszczono trzy złote pszczoły, co symbolizuje rodzinę pszczelą, a w tym przypadku lokalną społeczność. 

W środku tarczy herbowej znajduje się mała tarcza z wiązanką obfitości, którą tworzą słonecznik i splecione czerwoną wstążką kłosy pszeniczne, symbol urodzajności tej ziemi, a zarazem szacunku dla ludzkiej pracy. Jest to jednocześnie godło ostrogrodzkiego pułku kozackiego, który był częścią sił zbrojnych tzw. republiki kozackiej. Pod tarczą dużą umieszczono wizerunek dzbana, z którego wypływa woda.  

Panele główne po lewej i prawej stronie obramowano kłosami pszenicy, owiniętymi żółto-niebieską wstęgą. Z prawej dolnej strony tarczy umieszczono trzy kwiaty charakterystycznej dla tego regionu piwonii wąskolistnej, z lewej – grono jagód i trzy liście krzewu kaliny koralowej. Poniżej napis o treści: „Powiat nowopskowski”, co wskazuje przynależność terytorialną i właściciela herbu.

Flaga powiatu nowopskowskiego ma kształt prostokąta w kolorze błękitnym. W centrum umieszczono wspomniany mały herb, inspirowany godłem pułku kozackiego z XVII wieku. Zgodnie z zasadami ukraińskiej heraldyki niebieski jest uosobieniem piękna, majestatu i czystości, zielony symbolizuje nadzieję, dobrobyt, wolność i płodność, natomiast żółty (złoty) oznacza siłę, bogactwo i czystość.

Bukiet obfitości jest symbolem ludzkiej pracy, natomiast szabla przypomina o dziejach regionu, bowiem historycznie obszar powiatu wchodził w skład wolnej Kozaczyzny, terytorium gdzie ludzie mogli czuć się wolnymi. Czerwona wstążka to metafora rzeki Ajdar. 

 

„Pszczelarstwo” - wiedza i doświadczenie.
Zrób z tego pożytek!

 ZAMÓW PRENUMERATĘ