Pszczelarz Roku 2022

Krystyna Pohorecka

Wybór Pszczelarza Roku stał się niejako uroczystym zakończeniem sezonu pszczelarskiego. Tegoroczna gala ósmej edycji ogólnopolskiego konkursu odbyła się 20 października w Auli Kryształowej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Organizatorem konkursu jest fundacja Akademia Pszczelarstwa i Zrównoważonego Rozwoju przy współudziale Polskiego Związku Pszczelarskiego, Stowarzyszenia  Pszczelarzy Zawodowych, Stowarzyszenia Pszczelarzy Polskich „Polanka”, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin. Konkurs honorowym patronatem objęli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi,  a także Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.  

KONFERENCJA PSZCZELARSKA

Finałową galę konkursu poprzedziły wystąpienia  honorowych gości oraz konferencja pn. „Ekonomia w produkcji pszczelarskiej – wyzwania i ograniczenia”. 

Krótkie podsumowanie aktualnego stanu polskiego pszczelarstwa – w liczbach – przedstawił dr Piotr Semkiw z Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach. Prelegent zauważył, że pszczelarstwo stało się tematem bardzo medialnym. A chociaż mówi się o nim dużo, to nie wszystkie informacje są zgodne z rzeczywistością, nie jest to bowiem jedynie słodki i bezproblemowy biznes, jak prowadzenie pasieki jest często przedstawiane. Trudność nastręcza już choćby scharakteryzowanie sektora pszczelarskiego, ponieważ istniejące źródła informacji nie są do końca miarodajne. Dane (zawarte w rejestrach Inspekcji Weterynaryjnej), zbierane i opracowywane przez Zakład Pszczelnictwa IO od 2006 roku, pokazują stały rozwój pszczelarstwa w kraju. Pszczelarzy i rodzin pszczelich wciąż przybywa, w ciągu 17 lat (do 2021 roku) liczba osób zajmujących się działalnością pszczelarską zwiększyła się o 50 tys. (tj. 121 proc.), a liczba rodzin pszczelich wzrosła o ok. 900 tys. (80 proc.). Tak więc w roku 2021  w rejestrach Inspekcji Weterynaryjnej widniało ok. 90 tys. osób deklarujących posiadanie rodzin pszczelich, których łącznie w kraju jest ponad 2 mln. Według danych napływających z organizacji pszczelarskich, związki i stowarzyszenia zrzeszają ok. 50 tys. właścicieli pasiek, a łączna liczba rodzin sięga 1,5 mln. Nie zmienia się natomiast struktura polskich pasiek. Zdecydowana większość - 70 proc. - to takie, w których liczba rodzin nie przekracza 20. Pasieki zaliczane do specjalnego działu produkcji rolniczej (powyżej 81 rodzin), stanowią zaledwie 2 proc. Krajowa produkcja miodu jest mocno zróżnicowana – przeplatają się lata klęski (np. rok 2020 – zbiór niespełna 13 tys. ton miodu) i lata, które można nazwać urodzajnymi (np. rok 2021 – zbiór powyżej 18 tys. ton). Zdaniem dr. Semkiwa ceny miodu w roku bieżącym nie zmieniły się znacząco w porównaniu z cenami z roku ubiegłego, mimo drastycznego – o ok. 20 proc. – wzrostu kosztów produkcji, spowodowanego przede wszystkim wzrostem o 100 proc. cen cukru i kosztów dojazdu do pasiek. Obecnie,  uzyskanie kilograma miodu w pasiekach amatorskich wymaga nakładów wynoszących ok. 28 zł, a w pasiekach towarowych – ok. 20 zł. W ciągu 17 lat nastąpił zarówno znaczący wzrost eksportu (z 400 t do 19 tys. t), jak również importu miodu (z ok. 6 tys. t do 38 tys. t), przy czym w tym okresie utrzymywała się tendencja większego importu niż eksportu. Skutkiem relacji wolumenu miodu importowanego do eksportowanego jest obecność na krajowym rynku znaczących ilości miodu importowanego

 Andrzej Leszko (w środku) zdobył tytuł „Pszczelarza Roku 2022” i zajął też pierwsze miejsce w kategorii pszczelarstwo towarowe

 Zdaniem dr. Semkiwa, który jest nie tylko pracownikiem naukowym, ale także pszczelarzem  z wieloletnim doświadczeniem, widoczny postęp w rozwoju pszczelarstwa nie oznacza, że branża jest wolna od problemów wymagających pilnego rozwiązania. Do najważniejszych wyzwań, z którymi trzeba się zmierzyć, zalicza utworzenie pszczelarskiej bazy danych, corocznie aktualizowanej, oraz prawne uregulowanie kwestii wędrówek z rodzinami pszczelimi i lokalizacji pasiek. Prelegent zwrócił uwagę na nowe obowiązki pszczelarzy, którzy od roku 2023 będą zainteresowani otrzymaniem dopłaty z programu pn.  „Interwencja w sektorze  pszczelarskim”. Każdy pszczelarz ubiegający się o pomoc musi być wpisany do krajowego systemu ewidencji producentów i posiadać własny numer EP. Skorzystanie z większości kierunków wsparcia uwarunkowane jest ponadto obowiązkiem rejestracji sprzedaży bezpośredniej lub rolniczego handlu detalicznego (przez pszczelarzy posiadających więcej niż 10 rodzin pszczelich). W ocenie prelegenta prowadzenie działalności pszczelarskiej staje się coraz trudniejsze nie tylko z powodu rosnących kosztów produkcji, ale także w wyniku ograniczonych możliwości zwiększenia produkcji. Jej rozwój hamowany jest zarówno przez niekorzystne zmiany klimatu (upały, susze), brak rekompensat za straty poniesione w tzw. latach klęskowych, jak również z powodu na brak programów wspierających modernizację istniejących obiektów infrastruktury pszczelarskiej bądź budowanie nowej. Czynnikiem ograniczającym jest niemożność zakupu ziemi rolnej przez pszczelarza, który nie jest jednocześnie rolnikiem i nie prowadzi gospodarstwa rolnego.Kończąc swoje wystąpienie, dr Semkiw zwrócił się do pszczelarzy z apelem o zaniechanie praktyk sprzedaży miodu importowanego w ramach sprzedaży bezpośredniej. Ten niezgodny z prawem i nieuczciwy proceder kładzie się cieniem na obrazie pszczelarstwa, postrzeganego jako wyjątkowy dział produkcji rolnej. 

Rozwój pszczelarstwa, czego skutkiem jest wzrost produkcji pasiecznej, rodzi wśród pszczelarzy potrzebę zwiększenia popytu na pozyskane produkty pszczele. Rynek nie ulega jednak zbyt dynamicznym zmianom, mimo że świadomość społeczeństwa na temat prozdrowotnych właściwości produktów wytwarzanych przez pszczoły rośnie, coraz więcej uwagi poświęca się także promowaniu zdrowego trybu życia. Prelekcja dr inż. Agnieszki Werenowskiej (SGGW) poświęcona była omówieniu wyników badań, mających na celu wskazanie specyfiki promocji produktów pszczelich, która uwzględnia potrzeby współczesnego nabywcy (autorki badań wykorzystały metody wywiadu eksperckiego, analizę literatury przedmiotu i materiałów źródłowych). Wśród wielu interesujących wniosków przedstawionych przez prelegentkę, cenna była charakterystyka nowej, potencjalnej grupy współczesnych klientów – ludzi młodych, dbających nie tylko o zdrowie własne, rodziny, ale też środowisko. Zalicza się do nich tzw. millennialsów (pokolenie Y) i pokolenie Z. Obydwie generacje do uzyskiwania informacji wykorzystują przede wszystkim nowoczesne media, nie podejmują pochopnie decyzji zakupowych i mają określone wymagania co do jakości, ale też ceny, nabywanych produktów. Dotarcie do tych klientów i przekonanie ich do zakupu wymaga od producentów/sprzedawców, w tym pszczelarzy, podejmowania innych niż tradycyjne, działań promocyjnych. O tym, na co należy zwrócić uwagę, dr Werenowska podpowie Czytelnikom „Pszczelarstwa” w  jednym z najbliższych numerów pisma.

Tematem wystąpienia Marcin Wrońskiego, reprezentującego Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, było podsumowanie działania mechanizmu „Wsparcie rynku produktów pszczelich” w okresie od akcesji Polski do Unii Europejskiej, a także ocena uzyskanych dzięki akcesji wyników. Pomoc sektorowi pszczelarskiemu udzielana jest od 2004 roku poprzez realizację zatwierdzanych przez Komisję Europejską, sześciu (trzyletnich) edycji Krajowego Programu Wsparcia Pszczelarstwa. Jednostkami organizacyjnymi państwa, odpowiedzialnymi za wdrożenie i przeprowadzenie wszystkich działań zapisanych w kolejnych programach była początkowo Agencja Rynku Rolnego, a następnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Do końca 2021 rozliczono 5,3 tys. umów/projektów, z tytułu których udzielono pszczelarzom pomocy finansowej na kwotę 349 mln zł (z czego połowa to środki z budżetu unijnego). Najwięcej środków przeznaczono na refundację zakupu sprzętu pszczelarskiego oraz zwalczanie warrozy. Z każdym kolejnym programem rosła wartość pomocy finansowej; coraz lepsze było także wykorzystanie przeznaczonych na ten cel środków. W ocenie prelegenta wymiernymi efektami wsparcia pszczelarstwa jest  wzrost liczby rodzin pszczelich i poziomu wiedzy pszczelarzy uczestniczących w programach oraz modernizacja bazy technicznej. Od 1 stycznia 2023 r. do roku 2027 wsparcie sektora pszczelarskiego będzie kontynuowane w ramach wspólnej polityki rolnej (według krajowych planów strategicznych WPR). Zgodnie z art. 55 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wparcia planów strategicznych na realizację interwencji w sektorze pszczelarskim, państwa członkowskie muszą zapewnić co najmniej takie same kwoty finansowania jak UE. Według załącznika X ww. rozporządzenia, Polska uzyska co roku pomoc w kwocie ok. 5 mln euro (szósta co do wielkości w UE kwota wsparcia). W polskim planie strategicznym dla WPR założono, że sektor pszczelarski uzyska finansowanie siedmiu rodzajów interwencji – ogółem (z budżetu UE i krajowego) na ich realizację zaplanowano corocznie ponad 10 mln euro (w latach 2023-2027 łącznie ponad 50 mln euro). Od 2023 roku interwencjami w sektorze pszczelarskim będzie się zajmowała Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stąd kończąc swoje wystąpienie, Marcin Wroński serdecznie podziękował pszczelarzom za wspólne, wraz z  KOWR-em, działania, które przełożyły się na znaczący rozwoju branży pszczelarskiej. 

Dariusz Klonowski, przedstawiciel firmy Pfeifer&Langen, zaprezentował ofertę pokarmów dla pszczół produkowanych przez firmę Diamant. Wiele uwagi poświęcił omówieniu inwestycji podjętych przez tego producenta na rzecz ochrony środowiska (poprawę efektywności energetycznej i redukcji emisji CO2) oraz uzyskania własnego, wysokiej jakości, surowca (buraków cukrowych). Aktualnie Diamant oferuje pszczelarzom trzy kategorie produktów dla pszczół: syropy inwertowane, fondanty pszczele, czyli ciasta oraz cukier puder. Na bazie tych kategorii prowadzona jest sprzedaż 10 produktów: fondat pszczeli, fondant pszczeli z prebiotykiem (drożdże z rodzaju Sacharomyces cerevisiae), fondant pszczeli twardy (nowy produkt polecany przy hodowli matek do napełniania klateczek i ulików weselnych), inwert letni, inwert zimowy z fruktozą, inwert całoroczny z fruktozą aminokwasami i witaminami (nowy produkt, rekomendowany jako niezwykle atrakcyjny dla pszczół), cukier puder pszczeli (nowy produkt, którego zaletą jest brak dodatków antyzbrylajacych), cukier (o jakości farmaceutycznej). Prelegent zwrócił też uwagę na wprowadzenie przez firmę rozwiązań umożliwiających poprawę ekonomiki gospodarstw pasiecznych: sprzedaż on-line w sklepie internetowym, możliwość zakupu większych ilości produktów w systemie paletowym, a w przypadku zakupu syropów – możliwość nabycia paletokontenerów zamiast mniejszych ilości w opakowaniach (np. wiaderkach), co podnosi koszt towaru.  

Dorota Balińska-Hajduk Dyrektor Biura Kontroli Jakości Handlowej w Głównym Inspektoracie Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) przedstawiła ustawowe działania IJHARS-u w zakresie sprawowania nadzoru na jakością handlową miodu, czyli kontrolą jego jakości w odniesieniu do wymagań, określonych w obowiązujących w tym zakresie, przepisach. IJHARS przeprowadza kontrole: planowe, doraźne (zlecane przez Głównego Inspektora lub inspektorów wojewódzkich, zazwyczaj jako reakcja na sygnały konsumenckie), graniczne (kontrolowane są wszystkie partie miodu przekraczające 0,5 t), a także kontrole podejmowano na podstawie informacji z systemu wczesnego ostrzegania (RASFF). Kontrole planowe przeprowadza się obecnie dwuetapowo: u producenta i w punktach sprzedaży detalicznej. W roku 2020 odbyły się 72 kontrole planowe (39 na etapie produkcji i 33 w detalu). W 2021 roku, w ramach kontroli doraźnych, sprawdzono 10 podmiotów zajmujących się importem, rozlewem, mieszaniem i konfekcjonowaniem miodu. W latach 2018-2021 wykonano także siedem kontroli w reakcji na zgłoszenia konsumentów – w sześciu przypadkach zastrzeżenia do złej jakości miodu się potwierdziły. W bieżącym roku od konsumentów wpłynęły cztery zastrzeżenia, które są w trakcie weryfikacji. 

GALA KONKURSU PSZCZELARZ ROKU 2022 

Ogłoszenie wyników konkursu Pszczelarz Roku było ostatnim, ale zdaje się - najbardziej wyczekiwanym – momentem uroczystości. Tytuł Pszczelarz Roku to nie tylko prestiżowe wyróżnienie dla uhonorowanej osoby, ale po części także dla organizacji pszczelarskiej, którą reprezentuje. Nagroda w postaci statuetki w sposób symboliczny potwierdza zaangażowanie laureatów w rozwój pszczelarstwa, a tym samym ich wkład w ochronę otaczających pasieki ekosystemów i zachowanie ich bioróżnorodności. Wyróżnienie jest wyrazem uznania dla wiedzy, godnej naśladowania praktyki pszczelarskiej i innowacyjnych rozwiązań, uhonorowaniem ich wieloletniej - zazwyczaj - pracy. 
Kapitule konkursowej w tej edycji konkursu przewodniczyła Agnieszka Sudoł z Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

 Finałowa gala konkursu po raz trzeci odbyła się w Auli Kryształowej SGGW

  Finaliści VIII edycji konkursu „Pszczelarz Roku”

Doktor inż. Agnieszka Werenowska poświęciła prelekcję specyfice promocji produktów pozyskiwanych od pszczół

 Galę uświetnił występ skrzypaczki Magdaleny Szymańskiej

Laureatem Grand Prix i Pszczelarzem Roku 2022 został Andrzej Leszko (zgłoszony przez Lubuski Związek Pszczelarzy), który pszczelarstwem zajmuje się od 10 lat, a obecnie prowadzi 140 pniową pasiekę wędrowną. 

Wśród uczestników konkursu wyłoniono również laureatów w kategoriach: pszczelarstwo towarowe; pszczelarstwo hobbystyczne; pszczelarz współpracujący z rolnikiem oraz pszczelarstwo miejskie. Zwycięstwo w kategorii pszczelarstwo towarowe zdobył także Andrzej Leszko; w kategorii pszczelarstwo hobbystyczne pierwsze miejsce zajął Krzysztof Gruszka (zgłoszony przez Beskidzki Związek Pszczelarzy Bartnik), pszczelarz, który od czterech lat prowadzi stacjonarną i  posiada 70 rodzin pszczelich. Za najlepszego pszczelarza miejskiego uznano Krzysztofa Antoszewskiego (zgłoszonego przez Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach), który posiada 70 rodzin pszczelich i od 20 lat prowadzi pasiekę wędrowną i stacjonarną. W kategorii pszczelarz współpracujący z rolnikiem zwyciężył Grzegorz Jabłoński/Pasieka Jabłońscy, który został zgłoszony do konkursu – z rolnikiem, Marianem Lewickim z Linowca, przez Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie. Grzegorz Jabłoński pszczelarstwem zajmuje się od 24 lat, prowadzi pasiekę wędrowną i stacjonarną, posiada 300 rodzin pszczelich. 

Kapituła konkursu uhonorowała także pszczelarzy, którzy zajęli drugie i trzecie miejsca we wszystkich rozpatrywanych kategoriach, oraz przyznała wyróżnienia za najlepsze miody odmianowe, szczególne walory estetyczne pasieki, innowacyjne rozwiązania w pasiece, modelową współpracę ze światem nauki oraz łączenie kultury ludowej z pszczelarstwem.

Wszystkim laureatom oraz osobom wyróżnionym składamy serdeczne gratulacje. 

„Pszczelarstwo” - wiedza i doświadczenie.
Zrób z tego pożytek!

 ZAMÓW PRENUMERATĘ