O czasopiśmie...

 

     Biologia pszczół|
Gospodarka pasieczna|
          Hodowla i genetyka|
  Pożytki i zapylanie|
           Produkty pszczele|
   Choroby i zatrucia|
         Szkodniki|
                  Apiterapia|

     Inne zapylacze|

 

Nasz miesięcznik – to najstarszy w Polsce magazyn popularyzujący pszczelarstwo – wydawany nieprzerwanie od 1950 roku!

Za cel stawiamy sobie przekazywanie czytelnikom rzetelnej wiedzy na temat wszystkich zagadnień związanych z pszczelarstwem. Jest to możliwe dzięki współpracy z pracownikami jednostek naukowych oraz doświadczonymi  pszczelarzami–praktykami.

Na łamach magazynu:

  • poruszamy ważne dla branży pszczelarskiej problemy;
  • prezentujemy różnorodne opinie i poglądy; 
  • przekazujemy pomocne rady i wskazówki.

 

Kontakt:

Adres redakcji:
ul. Świętokrzyska 20, 00-002 Warszawa,
tel. (22) 50 54 542, (22) 50 54 552, fax. (22) 50 54 542
e-mail: redakcja@miesiecznik-pszczelarstwo.pl lub red.pszczelarstwo@wp.pl

 

Warunki zakupu i prenumeraty PSZCZELARSTWA zamieszczone są w zakładce „Jak kupić?”.

W redakcji dostępne są niektóre numery archiwalne (z roku 2018 i 2019) oraz wszystkie numery z roku 2020 – informacje na ten temat w zakładce „Jak kupić?” lub w redakcji.

 

Składki członkowskie

Członkowie PTN proszeni są o wpłacanie rocznych składek członkowskich w wysokości 20 złotych na konto: 95 2030 0045 1110 0000 0241 1270 w Banku BGŻ.
W sprawie dodatkowych informacji na temat składek można kontaktować się ze skarbnikiem dr. Dariuszem Gerulą.

 

Na skraju Puszczy Białej

tekst:
Jerzy Gnerowicz
absolwent Akademii Rolniczej w Poznaniu; mistrz pszczelarski; społecznik, autor książek i artykułów o tematyce pszczelarskiej; propagator pszczelarstwa i produktów pszczelich; właściciel kilku tysięcy eksponatów związanych z pszczelarstwem
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

W Polsce jest prawie 2,5 tys. gmin. Ale tylko 13 z nich ma herb z motywem pszczoły, ula czy innym, związanym z pszczelarstwem. Opowieść o symbolach pszczelarskich w herbach obywatelskich naszego kraju postanowiłem rozpocząć od herbu mazowieckiej gminy Rząśnik.

O symbolicznej otoczce pszczoły, a także symbolice miodu obszernie rozpisuje się w Słowniku symboli prof. Władysław Kopaliński, więc Czytelników zainteresowanych pogłębieniem wiedzy w tej dziedzinie odsyłam do jego książki.

Na początku naszej wędrówki po polskich gminach zapraszam w okolice Wyszkowa, w rewiry północnej części Mazowsza, rejon wideł rzek Narwi i Bugu, do gminy Rząśnik. Według powszechnego przekonania jej nazwa pochodzi od gęstych kożuchów rzęsy wodnej pokrywającej tutejsze zbiorniki wód stojących oraz obszarów bagiennych.

Wprawdzie pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z roku 1498, to jednak historia gminy o tej nazwie liczy się dopiero od 1973 roku, kiedy to oficjalnie powołano ją do życia łącząc niewielkie gromady: Rząśnik i Nowy Lubiel oraz części dwu innych. W początkach XIII wieku rozległe tereny po obu brzegach Narwi były we władaniu biskupów płockich, stąd znaczne fragmenty dawnej puszczy zwano pierwotnie Puszczą Biskupią. Około XVI wieku na tym terenie rozpoczęto osadnictwo, w efekcie czego powstało kilka nowych wiosek. Sprzyjały temu migracje rodów bartniczych z nieodległej Puszczy Zielonej (królewskiej), o czym świadczy zbieżność nazwisk bartników w obu puszczach. Nowym osadnikom pozwolono uprawiać niewielkie nowiny na zaspokojenie potrzeb rodzin.

Osiedlano przede wszystkim ludzi dobrze znających życie w borze, realia gospodarki leśnej i chowu pszczół w barciach. W folwarkach biskupich uprawiano głównie żyto, owies, a także jęczmień, grykę i groch. Najokazalej prezentował się folwark rząśnicki. Prócz typowych budynków gospodarskich: stodół, obór, chlewni, stajni, folwarku był tu jeszcze browar, który zaopatrywał w piwo okoliczne karczmy, a ponadto ogród warzywny i sad. Utrzymywano ponad 20 sztuk bydła i około 30 sztuk trzody.

Z inwentarza dóbr diecezjalnych sporządzonego w 1650 roku wynika, że tylko w Rząśniku było ponad 30 gospodarstw chłopskich i że niektórzy ich właściciele mieli barcie w okolicznych lasach. Z każdego boru, składającego się z 60 barci, bartnicy składali daninę miodu (około 64 litrów); do tego dochodziły jeszcze podatki na rzecz skarbu królewskiego. O obecności na tym terenie sporej gromady bartników i pszczelarzy świadczy kilka miejscowości, przysiółków i uroczysk o patronimicznych nazwach. Znajdziemy tu rezerwat przyrodniczy o nazwie Bartnie, przysiółek Borki-Pasieki, wsie – Bartodzieje, Barcice, Porządzie, do której należał m.in. przysiółek Pasieczne, zamieszkiwany m.in. przez pięciu bartników.

Kres gospodarczej prosperity w puszczy nastąpił w okresie potopu szwedzkiego: w niektórych wsiach ludności ubyło nawet o połowę, zmniejszył się też stan inwentarza, wiele domostw opustoszało. Gospodarka tego rejonu będzie potrzebowała dziesięcioleci, aby wydźwignąć się do poziomu sprzed potopu.

Godło wyłonionej w latach siedemdziesiątych XX wieku gminy, odzwierciedla dzieje okolicy. Uchwałą Rady Gminy Rząśnik z 19 kwietnia 2007 roku władze samorządowe zatwierdziły symbole gminne. Autorem projektu jest znany regionalista, Robert Szydlik.

Przyglądając się herbowi samorządnej wspólnoty Rząśnik nietrudno zauważyć, że zapisana w nim idea przewodnia nawiązuje do historii regionu o długich tradycjach pszczelarskich. Tu w rewirach północnej części Mazowsza jeszcze dziś znajdziemy kompleksy leśne będące pozostałością słynącej niegdyś z bartnictwa Puszczy Białej.

Znaczenie poszczególnych elementów na tarczy herbowej nie jest przypadkowe. Projektant trafnie wczuł się w historię gminy i słusznie wyeksponował trzy łatwe do odczytania symbole historyczne. Wyposażeni w dotychczasową wiedzę na temat dziejów okolicy potrafimy odpowiedzieć na pytania: dlaczego tarcza herbu jest zielona; dlaczego na tarczy herbowej są pszczoły oraz infuła biskupia; czym dla miejscowej ludności i właścicieli puszczy była niegdyś gospodarka bartna.

Zarówno w herbie, jak i na pieczęci gminy RZĄŚNIK umieszczono wizerunki pszczół.Zielony kolor pola tarczy herbowej, zwanej ze względu na kształt – hiszpańską, nawiązuje wprost do charakteru Puszczy Białej: okolicę tę w dziewięćdziesięciu procentach porastały zielone bory sosnowe. Pośrodku tarczy autor herbu umieścił ustawiony w słup złoty pastorał ze srebrną rękojeścią. Jest on czytelną informacją, że niegdysiejsza puszcza i okoliczne ziemie wchodziły w skład dóbr biskupów płockich (1203–1795). Z kolei dwie złote pszczoły – po lewej i po prawej flance pastorału – to bezpośrednie odniesienia do bartnictwa jako bardzo ważnej gałęzi gospodarki leśnej. Było ono jednym z głównych zajęć miejscowej ludności, a już na pewno tej części, która żyła w jej najgłębszych, trudno dostępnych, leśnych ostępach. Uprawniona jest też interpretacja, iż pszczoły w herbie symbolizują nie tylko wielowiekową tradycję zawodową mieszkańców Puszczy Biskupiej, ale są też znakiem ich pracowitości. Jak podkreśla Robert Szydlik, autor opracowania o Kurpiach w Puszczy Białej, etykę osadników puszczańskich można by według wyrazić słowami: wartością jest tylko to, na co się zapracowało.

Copyright © 2021, Pszczelnicze Towarzystwo Naukowe. All Rights Reserved.