Katarzyna Wieteska
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Jak chronić drzewa? (część I)

Lipy zaniedbanego kompleksu drzew opatrzonego tablicami z napisem - Pomnik Przyrody - Aleja Drzew w gminie Michałowice (powiat pruszkowski, woj. mazowieckie). (fot.: K. Wyzner)W ostatnich latach zauważa się niepokojące tendencje do nagminnego usuwania drzew z poboczy dróg, terenów inwestycyjnych, a nawet z terenów zieleni miejskiej i gruntów rolnych. Obecne zmiany w prawie wprowadziły wiele rozwiązań, które przy aktywnym udziale społeczeństwa dają wiele możliwości zachowania drzew w krajobrazie. W pierwszych częściach cyklu postaram się przybliżyć uwarunkowania prawne, jakim podlega usuwanie i ochrona zadrzewień, a w kolejnych – praktyczne rozwiązania.

Ochrona przyrody w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym m.in. zadrzewień. Termin zadrzewienie odnosi się do drzew i krzewów rosnących w granicach pasa drogowego, pojedynczych drzew i krzewów albo ich skupisk (niebędących lasem) wraz z terenem, na którym rosną i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, spełniających cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Ustawa nie precyzuje pojęcia „cel produkcyjny", niemniej w odniesieniu do drzewostanu stanowiącego pożytek towarowy dla pszczół niewątpliwie funkcja produkcyjna, jaką jest pozyskanie miodu i pyłku, jest zachowana.

Ochrona zadrzewień w gminach

Rady gminy są obowiązane zakładać i utrzymywać w należytym stanie tereny zieleni i zadrzewienia. Zadrzewienia mogą być zakładane tylko poza obszarami o zwartej zabudowie za zgodą właściciela gruntu. Należy pamiętać, że urzędy mogą bez uzgodnienia obsadzać grunty, których są właścicielami. Ustawa o ochronie przyrody nie wyklucza jednak, aby obsadzenia były dokonywane także na gruntach nienależących do gmin, na podstawie porozumienia między urzędem a właścicielem gruntu.

Prace związane z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego, prowadzone w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenach zieleni lub zadrzewieniach, powinny być wykonywane w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia, że w trakcie robót ziemnych niszczone są pnie i korzenie drzew, można interweniować. Ponadto podmiot odpowiedzialny za wykonywanie takich prac w sposób znacząco szkodzący drzewom lub krzewom, oraz za stosowanie środków chemicznych na drogach publicznych oraz ulicach i placach w sposób znacząco szkodzący terenom zieleni lub zadrzewieniom podlega karze aresztu albo grzywny.

Ustawa o ochronie przyrody określa także sposób wykonania zabiegów w obrębie koron drzew. Na terenach zieleni lub zadrzewieniach można wyłącznie:

  • usuwać gałęzie obumarłe, nadłamane lub wchodzące w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi,
  • kształtować korony drzew, których wiek nie przekracza 10 lat,
  • utrzymywać formowany kształt korony drzewa.

Te trzy warunki mogą stanowić podstawowe argumenty, które można wykorzystać w sytuacji, kiedy spotykamy się z mocnym przycinaniem drzew bliskim dewastacji. W świetle ustawy o ochronie przyrody całkowite ogławianie drzew z gałęzi jest nielegalne, na terenach zieleni i w zadrzewieniach. Ustawodawca nie przewidział wyjątków dla określonych gatunków drzew, które dobrze znoszą przycinanie, np. utrzymywania wierzb w formie głowiastej, ale ta forma użytkowania na terenach zieleni nie jest powszechna.

Zezwolenie na wycinkę drzew

Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości jest wykonywane na wniosek i jest możliwe po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta gminy, burmistrza lub prezydenta miasta, a w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – starosty powiatu.

Do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew jest wymagana zgoda właściciela nieruchomości, z wyjątkiem przypadku, kiedy wniosek składa użytkownik wieczysty. Do złożenia wniosku jest także uprawniony właściciel instalacji kanalizacyjnych, gazowych, elektrycznych itp., jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W tym przypadku wycinka jest możliwa za odszkodowaniem od właściciela urządzeń na rzecz właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego.

Wydanie zezwolenia na wycinkę może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w inne miejsce albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami w tej samej liczbie lub większej, niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. W praktyce warunek posadzenia młodego drzewka za drzewo usunięte podlega indywidualnej ocenie przez urzędnika rozpatrującego wniosek. W niektórych przypadkach może nie być technicznych możliwości posadzenia drzewka na terenie nieruchomości. Zezwolenie, poza warunkowym przesadzeniem lub zastąpieniem drzewa, nie musi zawierać lokalizacji lub gatunku drzewa, które należy posadzić za drzewo wycięte. Chociaż ustawa o ochronie przyrody nie wymaga takiego uszczegółowienia, gminy mogą (zgodnie ze swoimi uprawnieniami określonymi w dokumentach planistycznych i przepisach prawa miejscowego) zaproponować preferowaną lokalizację i gatunek drzewa.

Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku wycinki drzew lub krzewów:

  • w lasach;
  • owocowych (z wyłączeniem terenów wpisanych do rejestru zabytków, w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody);
  • na plantacjach drzew i krzewów;
  • których wiek nie przekracza 10 lat;
  • usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;
  • usuwanych z obszarów pomiędzy linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym (lub wysokim brzegiem), z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości do 3 m od stopy wału;
  • które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych lub powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych;
  • stanowiących przeszkody lotnicze;
  • usuwanych ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, m.in. rowów, grobli, systemów nawodnień rolnych.

Na wycięcie drzew, które są w pełni obumarłe także wymagane jest uzyskanie zezwolenia.

Terminy wycinki drzew

W zezwoleniu na wycinkę drzew lub krzewów wydanym posiadaczowi nieruchomości ustala się termin ich usunięcia, przypadający najczęściej poza okresem lęgowym ptaków oraz terminy przesadzenia lub posadzenia nowych drzew lub krzewów. Urząd przed wydaniem zezwolenia na wycinkę drzew jest zobowiązany przeprowadzić oględziny w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych. Dla poszczególnych gatunków grzybów, roślin i zwierząt podlegających ochronie ścisłej i częściowej zgodnie z ustawą o ochronie przyrody zostały wprowadzone zakazy, od których możliwe jest odstąpienie, wyłącznie za zgodą właściwego regionalnego dyrektora środowiska. W rozumieniu ustawy o ochronie przyrody w porze lęgowej ptaków przypadającej na okres od 1 marca do 15 października nie powinna być prowadzona wycinka ani zabiegi pielęgnacyjne, jeżeli na drzewach stwierdzono gniazda. Wszelkie przypadki stwierdzonego przycinania lub wycinania drzew, na których gniazdują ptaki można zgłaszać z powodu naruszenia zakazów względem gatunków chronionych (rodzime gatunki ptaków podlegają ochronie gatunkowej z wyjątkiem gatunków łownych podlegających okresom ochronnym).

Kolejna część cyklu poświęcona będzie opłatom i karom za wycięcie drzew oraz ochronie drzew przydrożnych.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.).

 

Katarzyna Wieteska
Jak chronić drzewa? (część I)
W ostatnich latach zauważa się niepokojące tendencje do nagminnego usuwania drzew z poboczy dróg, terenów inwestycyjnych, a nawet z terenów zieleni miejskiej i gruntów rolnych. Obecne zmiany w prawie wprowadziły wiele rozwiązań, które przy aktywnym udziale społeczeństwa dają wiele możliwości zachowania drzew w krajobrazie. W pierwszych częściach cyklu postaram się przybliżyć uwarunkowania prawne, jakim podlega usuwanie i ochrona zadrzewień, a w kolejnych – praktyczne rozwiązania.
Ochrona przyrody w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym m.in. zadrzewień. Termin zadrzewienie odnosi się do drzew i krzewów rosnących w granicach pasa drogowego, pojedynczych drzew i krzewów albo ich skupisk (niebędących lasem) wraz z terenem, na którym rosną i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, spełniających cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Ustawa nie precyzuje pojęcia „cel produkcyjny”, niemniej w odniesieniu do drzewostanu stanowiącego pożytek towarowy dla pszczół niewątpliwie funkcja produkcyjna, jaką jest pozyskanie miodu i pyłku, jest zachowana.
Ochrona zadrzewień w gminach
Rady gminy są obowiązane zakładać i utrzymywać w należytym stanie tereny zieleni i zadrzewienia. Zadrzewienia mogą być zakładane tylko poza obszarami o zwartej zabudowie za zgodą właściciela gruntu. Należy pamiętać, że urzędy mogą bez uzgodnienia obsadzać grunty, których są właścicielami. Ustawa o ochronie przyrody nie wyklucza jednak, aby obsadzenia były dokonywane także na gruntach nienależących do gmin, na podstawie porozumienia między urzędem a właścicielem gruntu.
Prace związane z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego, prowadzone w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenach zieleni lub zadrzewieniach, powinny być wykonywane w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia, że w trakcie robót ziemnych niszczone są pnie i korzenie drzew, można interweniować. Ponadto podmiot odpowiedzialny za wykonywanie takich prac w sposób znacząco szkodzący drzewom lub krzewom, oraz za stosowanie środków chemicznych na drogach publicznych oraz ulicach i placach w sposób znacząco szkodzący terenom zieleni lub zadrzewieniom podlega karze aresztu albo grzywny.
Ustawa o ochronie przyrody określa także sposób wykonania zabiegów w obrębie koron drzew. Na terenach zieleni lub zadrzewieniach można wyłącznie:
usuwać gałęzie obumarłe, nadłamane lub wchodzące w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi,
kształtować korony drzew, których wiek nie przekracza 10 lat,
utrzymywać formowany kształt korony drzewa.
Te trzy warunki mogą stanowić podstawowe argumenty, które można wykorzystać w sytuacji, kiedy spotykamy się z mocnym przycinaniem drzew bliskim dewastacji. W świetle ustawy o ochronie przyrody całkowite ogławianie drzew z gałęzi jest nielegalne, na terenach zieleni i w zadrzewieniach. Ustawodawca nie przewidział wyjątków dla określonych gatunków drzew, które dobrze znoszą przycinanie, np. utrzymywania wierzb w formie głowiastej, ale ta forma użytkowania na terenach zieleni nie jest powszechna.
Zezwolenie na wycinkę drzew
Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości jest wykonywane na wniosek i jest możliwe po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta gminy, burmistrza lub prezydenta miasta, a w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – starosty powiatu.
Do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew jest wymagana zgoda właściciela nieruchomości, z wyjątkiem przypadku, kiedy wniosek składa użytkownik wieczysty. Do złożenia wniosku jest także uprawniony właściciel instalacji kanalizacyjnych, gazowych, elektrycznych itp., jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W tym przypadku wycinka jest możliwa za odszkodowaniem od właściciela urządzeń na rzecz właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego.
Wydanie zezwolenia na wycinkę może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w inne miejsce albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami w tej samej liczbie lub większej, niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. W praktyce warunek posadzenia młodego drzewka za drzewo usunięte podlega indywidualnej ocenie przez urzędnika rozpatrującego wniosek. W niektórych przypadkach może nie być technicznych możliwości posadzenia drzewka na terenie nieruchomości. Zezwolenie, poza warunkowym przesadzeniem lub zastąpieniem drzewa, nie musi zawierać lokalizacji lub gatunku drzewa, które należy posadzić za drzewo wycięte. Chociaż ustawa o ochronie przyrody nie wymaga takiego uszczegółowienia, gminy mogą (zgodnie ze swoimi uprawnieniami określonymi w dokumentach planistycznych i przepisach prawa miejscowego) zaproponować preferowaną lokalizację i gatunek drzewa.
Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku wycinki drzew lub krzewów:
w lasach;
owocowych (z wyłączeniem terenów wpisanych do rejestru zabytków, w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody);
na plantacjach drzew i krzewów;
których wiek nie przekracza 10 lat;
usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;
usuwanych z obszarów pomiędzy linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym (lub wysokim brzegiem), z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości do 3 m od stopy wału;
które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych lub powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych;
stanowiących przeszkody lotnicze;
usuwanych ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, m.in. rowów, grobli, systemów nawodnień rolnych.
Na wycięcie drzew, które są w pełni obumarłe także wymagane jest uzyskanie zezwolenia.
Terminy wycinki drzew
W zezwoleniu na wycinkę drzew lub krzewów wydanym posiadaczowi nieruchomości ustala się termin ich usunięcia, przypadający najczęściej poza okresem lęgowym ptaków oraz terminy przesadzenia lub posadzenia nowych drzew lub krzewów. Urząd przed wydaniem zezwolenia na wycinkę drzew jest zobowiązany przeprowadzić oględziny w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych. Dla poszczególnych gatunków grzybów, roślin i zwierząt podlegających ochronie ścisłej i częściowej zgodnie z ustawą o ochronie przyrody zostały wprowadzone zakazy, od których możliwe jest odstąpienie, wyłącznie za zgodą właściwego regionalnego dyrektora środowiska. W rozumieniu ustawy o ochronie przyrody w porze lęgowej ptaków przypadającej na okres od 1 marca do 15 października nie powinna być prowadzona wycinka ani zabiegi pielęgnacyjne, jeżeli na drzewach stwierdzono gniazda. Wszelkie przypadki stwierdzonego przycinania lub wycinania drzew, na których gniazdują ptaki można zgłaszać z powodu naruszenia zakazów względem gatunków chronionych (rodzime gatunki ptaków podlegają ochronie gatunkowej z wyjątkiem gatunków łownych podlegających okresom ochronnym).
Kolejna część cyklu poświęcona będzie opłatom i karom za wycięcie drzew oraz ochronie drzew przydrożnych.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.).
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 
 ---
 
© Miesięcznik PSZCZELARSTWO, Pszczelnicze Towarzystwo Naukowe, 2004-2016